Spannabis to największe targi konopne w Europie. Mieliśmy okazję być ich częścią w dniach 9-11 marca 2018 roku w Barcelonie.
VapeFully Team przygotował short & sweet aftermovie z tego wydarzenia. Sprawdź film i nie przegap najlepszych momentów, których doświadczyliśmy podczas tych targów
Poczytaj więcej
Paweł "Teone" Leśniański
Panaceum Cannmed uruchamia produkcje medycznej marihuany i organizuje na ten cel kampanię pożyczek społecznościowych. Częstochowska spółka oficjalnie inauguruje realizację kluczowego etapu budowy zaawansowanego kompleksu wytwórczego gdzie wytwarzana będzie medyczna marihuana na polski rynek. Projekt o unikalnej architekturze biznesowej zakłada stworzenie nowoczesnego hubu farmaceutycznego ukierunkowanego na obsługę dynamicznie rosnącego rynku w Polsce i Europie. Aby przyspieszyć finalizację infrastruktury, spółka uruchamia pionierski program pożyczek społecznościowych o łącznej wartości 10 milionów złotych. Oczywiście pożyczki są oprocentowane, a stopa zwrotu jest bardzo zachęcająca bo wynosi ponad 10%. Część uprawowa jest już niemal gotowa i wkrótce przejmie ją państwowy Instytut Badawczy uprawniony do uprawy konopi innych niż włókniste.
W Częstochowie za sprawą Panaceum Cannmed sp. z o.o. powstaje centrum wytwórcze GMP, które zajmować się będzie produkcją medycznej marihuany – początkowo na polski rynek, a z czasem także na pozostałe rynki europejskie.
Cały projekt podzielony jest na dwie sekcje – uprawową oraz wytwórczą EU GMP.
Pierwszym elementem całego procesu jest uprawa konopi indyjskich przeznaczonych na surowiec farmaceutyczny. W polskich realiach prawnych, do takiej uprawy upoważnione są jedynie państwowe instytuty naukowe podległe ministrowi rolnictwa.
Panaceum Cannmed taki obiekt przygotował i niemal w znacznym stopniu wyposażył. Pomieszczenia uprawowe są już gotowe, brakuje im jedynie stołów uprawowych i osuszaczy powietrza. Ostatnim elementem, który będzie jeszcze zamontowany na obiekcie, jest system nawadniania roślin.
Na zaproszenie spółki, mieliśmy okazje odwiedzić ich obiekt i zrobił na nas bardzo pozytywne wrażenie. Gdy zostanie zamontowany system nawadniania będzie to bardzo dobrze wyposażony i zorganizowany projekt.
Obiekt po ukończeniu zostanie przekazany państwowemu instytutowi uprawnionemu do uprawy konopi innych niż włókniste. Zatem podmiotem, który będzie odpowiedzialny za samą uprawę roślin, będzie zgodnie z prawem upoważniony do tego Instytut Badawczy pod nadzorem ministerstwa rolnictwa.
Fundamentem i głównym motorem marżowości Panaceum Cannmed jest zaawansowana technologicznie Wytwórnia GMP (Good Manufacturing Practice).
Infrastruktura ta uniezależnia spółkę od lokalnych ograniczeń i pozycjonuje ją jako strategicznego partnera logistyczno-wytwórczego na poziomie międzynarodowym. Dzięki certyfikacji GMP, centrum w Częstochowie będzie mogło bezpiecznie importować najwyższej jakości susz w standardzie GACP z całego świata (m.in. z rynków azjatyckich i europejskich), poddawać go specjalistycznej obróbce, pakowaniu i certyfikacji, a następnie dystrybuować gotowy surowiec farmaceutyczny na rynki Unii Europejskiej.
Pamiętać należy, że w świetle przepisów to właśnie wytwórstwo GMP i pakowanie określone są jako wytwarzanie surowca, z wcześniej uprawianych roślin. Uprawa sama w sobie nie jest w tym przypadku określana jako produkcja.
Kompleks obejmuje również wspomnianą nowoczesną halę uprawową. W celu pełnej optymalizacji procesów oraz spełnienia rygorystycznych wymogów prawnych, hala ta zostanie przekazana na rzecz Instytutu Naukowego uprawnionego do uprawy konopi innych niż włókniste, z którym spółka posiada wiążącą umowę o współpracy.
Uprawiany tam surowiec trafi bezpośrednio do wspomnianej wytwórni GMP. Co więcej, Panaceum Cannmed dysponować będzie własnym Laboratorium Kontroli Jakości, komorami stabilności oraz możliwością samodzielnego zwolnienia serii. Pozwoli to na radykalne obniżenie kosztów analityki i drastyczne skrócenie czasu wprowadzania na rynek (Time-to-Market) produktów od nowych, globalnych dostawców.
W celu sfinansowania końcowych systemów produkcyjnych i laboratoryjnych, Panaceum Cannmed uruchamia unikalny w skali kraju program pożyczek społecznościowych realizowany za pośrednictwem licencjonowanej platformy Finansowo.pl. Spółka zamierza pozyskać kapitał w wysokości 10 milionów złotych, podzielony na 5 sukcesywnych transz po 2 miliony złotych każda. Zapisy do pierwszej transzy zostały właśnie uruchomione prez serwis Finansowo.pl i znajdziesz je T U T A J
Konstrukcja inwestycji została bezpośrednio zamodelowana na mechanizmie trzyletnich detalicznych obligacji skarbowych. Pożyczki są zawierane na okres 36 miesięcy ze stałą, roczną wypłatą odsetek zgodnie z warunkami umowy pożyczki. Kluczową różnicą jest jednak stopa zwrotu – podczas gdy tradycyjne obligacje oferują obecnie oprocentowanie na poziomie około 4,65% w skali roku, inwestorzy Panaceum Cannmed, w zależności od zaangażowanego kapitału, mogą uzyskać oprocentowanie od 11% do 13% w skali roku.
Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom rynku kapitałowego, spółka wdrożyła bezprecedensowy dla projektów pożyczek społecznościowych poziom zabezpieczeń interesów pożyczkodawców:
Nad prawidłowością całego procesu czuwa niezależny Administrator Zabezpieczeń, którym została renomowana, wyspecjalizowana warszawska kancelaria prawna Wincenciak Rutkowski Strupiechowska Adwokaci i Radcowie Prawni sp. p.. Kancelaria ta działa bezpośrednio i wyłącznie w interesie pożyczkodawców. Jej kluczowym zadaniem jest restrykcyjny nadzór nad celowym, etapowym wydatkowaniem środków z depozytu i uwalnianiem kolejnych transz dopiero po wykonaniu konkretnych prac techniczno-budowlanych związanych z inwestycją
Nasz projekt w Częstochowie nie jest jedynie lokalną inicjatywą – to przemyślana, zintegrowana pionowo platforma farmaceutyczna, której sercem jest Wytwórnia GMP. Tworzymy infrastrukturę dającą unikalną niezależność analityczną i operacyjną, co w skali Europy zapewnia nam ogromną przewagę kosztową przy wprowadzaniu nowych produktów. Decydując się na model pożyczkowy na platformie Finansowo.pl, chcieliśmy zaoferować inwestorom społecznościowym produkt finansowy o unikalnej relacji zysku do ryzyka. Połączyliśmy dynamiczny, wysokomarżowy trend rynku medycznej marihuany z rygorystycznymi zabezpieczeniami rzeczowymi, osobistymi oraz transparentną kontrolą wydatków przez zewnętrzną kancelarię adwokacką. Budujemy ten biznes na solidnych, twardych fundamentach.
-przekazał nam Konrad Palka, Prezes Zarządu Panaceum Cannmed sp. z o.o.
W czasach gdzie zbiórki publiczne w sektorze konopnym nie kojarzą się zbyt dobrze, ta wydaje się być światełkiem w tunelu. Przede wszystkim należy podkreślić, że jest to inwestycja pożyczkowa, a nie akcyjna. Inwestor nie staje się akcjonariuszem lecz po określonym terminie otrzymuje konkretny i z góry ustalony zwrot z inwestycji. Wszelkie szczegóły oraz zapisy znajdziesz T U T A J
Paweł "Teone" Leśniański
Paweł "Teone" Leśniański
Jak zacząć uprawę roślin w domu? Niewielkie domowe ogrody to rozwiązanie, które w ostatnich latach zyskuje ogromną popularność. Coraz więcej osób decyduje się na własną mini uprawę w mieszkaniu, niezależnie od pory roku. Wynika to nie tylko z wygody, ale także z możliwości pełnej kontroli nad warunkami, w jakich rozwijają się rośliny. Dzięki temu można uzyskać znacznie lepsze efekty niż w przypadku tradycyjnej uprawy sezonowej. Domowa uprawa sprawdza się zarówno w przypadku ziół, roślin ozdobnych, jak i bardziej wymagających gatunków.
W przypadku domowej uprawy roślin, kluczowe jest odpowiednie przygotowanie przestrzeni. Bez tego nawet najlepsze rośliny nie będą miały optymalnych warunków do wzrostu. Właśnie dlatego coraz więcej osób decyduje się na wykorzystanie specjalnych rozwiązań, które ułatwiają pełną kontrolę środowiska.
Jednym z najważniejszych elementów jest odpowiednio wydzielona przestrzeń. W praktyce najczęściej stosuje się growbox do uprawy w domu, czyli namiot uprawowy, który pozwala odizolować rośliny od warunków panujących w mieszkaniu. Dzięki temu wewnątrz namiotu można utrzymać stabilną temperaturę, wilgotność oraz odpowiedni cykl świetlny – wszystko dopasowane idealnie pod konkretne gatunki roślin.
Growbox ma jeszcze jedną bardzo dużą zaletę – pozwala maksymalnie wykorzystać dostępną przestrzeń. W jego wnętrzu można zamontować oświetlenie, system wentylacji oraz dodatkowe akcesoria, które poprawiają jakość uprawy.
Dla początkujących jest to zdecydowanie najprostsze i najbezpieczniejsze rozwiązanie. Drugim kluczowym elementem jest oświetlenie. Rośliny potrzebują światła do przeprowadzania fotosyntezy, a jego brak jest jednym z najczęstszych powodów niepowodzeń w uprawie domowej. Obecnie standardem stały się lampy LED, które łączą wysoką wydajność z niższym zużyciem energii w stosunku do lamp uprawowych typu HPS lub MH. Dodatkowo emitują mniej ciepła niż starsze rozwiązania, co ułatwia kontrolę temperatury.
Dobór odpowiedniej lampy nie zawsze jest taki oczywisty, dlatego warto skorzystać z poradników, takich jak jak dobrać oświetlenie LED do roślin. Pozwalają one dopasować moc oświetlenia do powierzchni uprawy oraz rodzaju roślin, co ma bezpośredni wpływ na efekty.
Obecnie na rynku jest sporo firm specjalizujących się w oświetleniu dla roślin, takie jak np. GOAT świetny stosunek ceny do jakosci, lub np. wysokiej klasy LUMATEK.
Nie można zapominać również o wentylacji, której znaczenie często jest niedoceniane przez osoby początkujące. Tymczasem odpowiednia cyrkulacja powietrza jest niezbędna do utrzymania zdrowego środowiska. Brak wymiany powietrza może prowadzić do problemów z wilgocią, a w konsekwencji do rozwoju pleśni i chorób roślin.
To właśnie wentylacja pełni funkcję regulacji temperatury. W zamkniętej przestrzeni, szczególnie przy intensywnym oświetleniu, które generuje ciepło nawet w niedużych ilościach – temperatura może szybko wzrosnąć. Dlatego zastosowanie wentylatorów oraz systemów wyciągowych jest bardzo ważne dla stabilności całego systemu.
Kolejnym elementem, o którym warto wspomnieć, jest podlewanie i nawożenie. Zbyt duża ilość
wody i ogólna nadgorliwość to jeden z najczęstszych błędów początkujących. Rośliny potrzebują równowagi – zarówno nadmiar, jak i niedobór wody może negatywnie wpłynąć na ich rozwój.
Warto również pamiętać o monitorowaniu i kontrolowaniu podstawowych parametrów, takich jak temperatura i wilgotność. Nawet proste urządzenia pomiarowe mogą znacząco pomóc w utrzymaniu odpowiednich warunków i zapobiec wielu problemom.
Podsumowując, rozpoczęcie uprawy roślin w domu nie jest trudne, jeśli podejdzie się do tematu w sposób przemyślany. Kluczowe znaczenie mają trzy elementy: odpowiednia przestrzeń (growbox), właściwe oświetlenie LED oraz sprawna wentylacja. To właśnie one stanowią fundament każdej udanej uprawy indoor.
Paweł "Teone" Leśniański
Paweł "Teone" Leśniański
CBD jest toksyczne dla płodności – twierdzi Europejska Agencja Chemikaliów (ECHA), która oficjalnie sklasyfikowała CBD jako substancję, która może być toksyczną dla rozrodczości. Klasyfikacja ta jest wynikiem wniosku władz francuskich, jednak badania, które mają to potwierdzać budzą wiele wątpliwości. Przede wszystkim dlatego, że prowadzono je na szczurach oraz przy zastosowaniu niesamowicie dużych dawek CBD. Teraz, jeżeli KE przychyli się wniosków ECHA – CBD może zostać objęte restrykcjami, a branża może się zwinąć. Oto więcej informacji.
CBD jest toksyczne dla płodności – uznała Europejska Agencja Chemikaliów (ECHA) oficjalnie sklasyfikowała CBD jako substancję mogącą upośledzać płodność. Klasyfikacja ta jest wynikiem wniosku władz francuskich. ECHA twierdzi, iż kannabidiol może upośledzać płodność, szkodzić nienarodzonym dzieciom lub wpływać na karmione piersią niemowlęta.
Decyzja nie jest jeszcze ostateczna, ponieważ Komisja Europejska musi najpierw oficjalnie przyjąć tę klasyfikację,a proces ten może potrwać kilka miesięcy. Gdy to się stanie, europejska branża konopi stanie przed nowym problemem.
Wiadomość ta wywołała szok w całej branży, a dwie z jej najważniejszych organizacji branżowych ostrzegają przed poważnymi konsekwencjami dla dalszych etapów rozwoju.
-donoszą europejskie media konopne
Francesco Mirizzi, dyrektor zarządzający Europejskiego Stowarzyszenia Przemysłowych Konopi (EIHA), które reprezentuje wielu europejskich producentów, wytwórców i sprzedawców detalicznych CBD, powiedział, że „Na tym etapie ważne jest, aby wyjaśnić, że proces ten nie został jeszcze zakończony. „
Opinia przyjęta przez Komitet ds. Oceny Ryzyka (RAC) Europejskiej Agencji Chemikaliów (ECHA) stanowi naukową ocenę zagrożenia i nie przekłada się automatycznie na zakaz stosowania produktów CBD w UE.
Badania, na których oparto wnioski, budzą wiele kontrowersji z dwóch powodów. Po pierwsze – badania robione były na potężnych dawkach CBD sięgających 300 mg/kg masy ciała. Oznacza to dawkę blisko 20 gramów czystego CBD w przypadku osoby ważącej ok. 75 kg. To ilość znajdująca się w 20 buteleczkach olejku CBD o stężeniu 10% lub 200 gramach suszu o stężeniu 10% CBD. Dodatkowo taka dawka podawana była przez miesiąc. Druga sprawa to fakt, że jedyne wyniki badań dotyczą szczurów, nie są to wnioski ze stosowania CBD u ludzi.
W dokumencie z wynikami badań czytamy:
„250 mg cbd/kg mc./dobę: 8% niższa końcowa masa ciała u samców (istotne statystycznie, SS).
Płodność i funkcje seksualne. Wszystkie dawki: Związane z dawką zmniejszenie masy męskich narządów rozrodczych. Prostata (-15%), pęcherzyk nasienny (-18%), jądra/najądrza (-4%) przy dawce 250 mg/kg mc./dobę u samców w porównaniu z grupą kontrolną.
Nieznaczny wzrost strat przedimplantacyjnych przy dawkach 75 mg/kg mc./dzień (8,2%), 150 mg/kg mc./dzień (14,1%) i 250 mg/kg mc./dzień (11,1%) w porównaniu z grupą kontrolną (7,2%), ale w ramach historycznych danych kontrolnych. 150 i 250 mg/kg mc./dzień: 5% spadek płodności i wskaźnika płodności w porównaniu z grupą kontrolną (niepowodzenie krycia 1 pary w obu grupach).
100 i 300 mg/kg mc./dobę: Obniżone stężenia T3 i T4 w dniu 4 po urodzeniu
Płodność i funkcje seksualne
Pokolenie F0, Wszystkie dawki: Zależne od dawki zmniejszenie stężenia plemników (-14% przy 300 mg/kg mc./dobę w porównaniu z grupą kontrolną)
300 mg/kg mc./dobę: Wydłużenie NSS długości cyklu rujowego (+13%) i przerwy przedkoitalnej (+54%) u samic.
Tendencja do spadku względnej masy prostaty (-19%), pęcherzyka nasiennego (-13%) i jajnika/jajowodu (-18%)”
Całościowe wyniki badań znajdziesz T U T A J
Wtedy CBD trafi na listę substancji CMR 1A lub 1B.
Substancje CMR 1A lub 1B to związki o najwyższym poziomie zagrożenia chemicznego, zdefiniowane w unijnym rozporządzeniu CLP. Skrót oznacza substancje Carcinogenic (rakotwórcze), Mutagenic (mutagenne) oraz Reprototoxic (toksyczne dla rozrodczości). Ze względu na wysokie ryzyko, ich stosowanie jest rygorystycznie kontrolowane lub zakazane w wielu branżach (np. w kosmetykach)
W EIHA zamierzamy aktywnie uczestniczyć w kolejnych krokach regulacyjnych. W szczególności zakwestionujemy proponowaną klasyfikację do kategorii 1B i będziemy opowiadać się za jej reklasyfikacją do kategorii 2, która naszym zdaniem lepiej odzwierciedlałaby dostępne dowody naukowe i istniejące niepewności.
-mówią przedstawiciele EIHA.
A skoro nie mówią o całkowitej bezsensowności klasyfikowania CBD jako szkodliwego, w szczególności, że wnioski te poparte są badaniami pozostawiającymi wiele do życzenia – sprawa wydaje się być poważna.
RAC (komitet ds. oceny ryzyka) przyjął opinię zalecającą zharmonizowaną klasyfikację kannabidiolu, a ECHA przekaże tę opinię Komisji Europejskiej.
-powiedział rzecznik prasowy ECHA
Komisja następnie uwzględni opinię RAC w ramach swojej procedury decyzyjnej. Chociaż opinie RAC stanowią kluczowy wkład naukowy i są zazwyczaj brane pod uwagę, ich przyjęcie przez Komisję nie jest automatyczne. Komisja zdecyduje, jak postępować
-dodał
Komisja Europejska zazwyczaj zwleka od trzech do dziewięciu miesięcy z publikacją projektu decyzji. Następnie musi ona zostać poddana konsultacjom z państwami członkowskimi, zanim stanie się rozporządzeniem.
Komitet Naukowy ds. Bezpieczeństwa Konsumentów Komisji Europejskiej dokonuje odrębnej oceny stosowania CBD w kosmetykach, a branża nadal może przesyłać dane w celu zakwestionowania ostatecznej decyzji.
Poinformujemy gdy tylko pojawią się nowe informacje w sprawie.
Paweł "Teone" Leśniański
Paweł "Teone" Leśniański
Medyczna marihuana pomaga osobom starszym, seniorzy korzystają z niej coraz chętniej jako alternatywy dla nowoczesnej farmakologii, która niemal zawsze niesie ze sobą negatywne skutki w postaci działań niepożądanych. W przypadku konopi tego problemu nie ma, a skutki uboczne to lepszy sen, poprawa nastroju i apetytu – czyli kwestii niesłychanie istotnych gdy mówimy o zdrowiu seniorów.
Naukowcy z University of Utah Health oraz University of Colorado Boulder, przeprowadzili wywiady ze 169 osobami w wieku powyżej 60 lat. Wszyscy uczestnicy badania szukali sposobów na złagodzenie problemów związanych ze starzeniem się, takich jak przewlekły ból, problemy ze snem czy pogarszające się samopoczucie psychiczne.
O ile sam trend został zauważony już dawno, teraz badacze postanowili sprawdzić konkretne powody i przypadki gdzie medyczna marihuana pomaga osobom starszym zmagać się z ich dolegliwościami.
Autorzy badania podkreślają, że seniorzy są obecnie najszybciej rosnącą grupą konsumentów konopi w USA, naukowcy chcieli też lepiej zrozumieć, jakie preparaty seniorzy wybierają najchętniej.
Jednym z najważniejszych wniosków było to, że wielu uczestników badania najzwyczajniej straciło zaufanie do nowoczesnych leków. Seniorzy obawiali się skutków ubocznych, ryzyka uzależnienia oraz długoterminowego wpływu farmaceutyków na organizm. W opinii części badanych marihuana była dla pacjentów się „bezpieczniejszą alternatywą”.
Wielu uczestników badania zgłosiło niechęć do stosowania tradycyjnych terapii farmaceutycznych. Co istotne, obawiali się oni skutków ubocznych oraz długoterminowego ryzyka zdrowotnego lub uzależnienia związanego z lekami farmaceutycznymi i postrzegali marihuanę jako bezpieczniejszą alternatywę.
-napisali autorzy badania
Wielu respondentów przyznało również, że wcześniej próbowali praktycznie wszystkich dostępnych metod leczenia. Korzystali nie tylko z leków przeciwbólowych czy nasennych, ale także z terapii, masaży, akupunktury i innych form wsparcia. Gdy te rozwiązania okazywały się nieskuteczne, decydowali się na marihuanę.
Uczestnicy zgłaszali również, że wyczerpali już wszystkie farmakologiczne i niefarmakologiczne metody leczenia objawów (np. terapię, akupunkturę czy masaż), dlatego w ostateczności chcieli spróbować marihuany. Niektórzy uczestnicy, którzy doświadczali znacznych problemów ze zdrowiem fizycznym i psychicznym, starali się używać marihuany, aby złagodzić nowe lub nasilające się objawy związane z bólem, zaburzeniami snu czy zmianami nastroju.
-poinformowali badacze
Starsi pacjenci raportują, że do spróbowania marihuany skłoniła ich informacja o jej zaletach „z sieci kontaktów osobistych, wykładów medycznych i źródeł medialnych”. Część ankietowanych stwierdziła, że chciała spróbować marihuany „w celach rekreacyjnych, na przykład w celu uzyskania haju lub urozmaicenia spotkań towarzyskich ze znajomymi i aktywności”, podczas gdy inni zgłosili, że używają jej jako alternatywy dla środków odurzających, takich jak alkohol.
-napisano w podsumowaniu raportu
Jeśli chodzi o preferencje produktowe ankietowanych, wyglądały one następująco:
Biorąc pod uwagę wszystkie motywacje, osoby starsze najczęściej wybierały produkt zawierający konopie indyjskie, jednak rozkład motywacji różnił się w zależności od produktu, który uczestnicy badania zamierzali kupić
– napisali autorzy w artykule opublikowanym przez AMA.
Co ciekawe, najczęstszą „wadą” marihuany zawierającej zarówno THC i CBD, lub też produktów z przewagą THC, wymienianą przez uczestników była „obawa przed odurzeniem lub osłabieniem”. W przypadku produktów CBD największym zmartwieniem było postrzeganie ich jako produktów o „ograniczonej skuteczności”.
Badanie wykazało również, że najczęstszą przyczyną, dla której osoby starsze chciały stosować marihuanę, były:
W większości przypadków odkryliśmy, że ci ludzie nie są specjalnie zainteresowani odurzeniem się. Chcą po prostu poczuć się lepiej.
– powiedziała Angela Bryan, główna autorka badania.
Eksperci zwracają też uwagę, że wzrost zainteresowania medyczną marihuaną wśród seniorów jest istotnie związany ze zmianą społecznego nastawienia do konopi. Jeszcze kilkanaście lat temu wielu starszych Amerykanów traktowało marihuanę wyłącznie jako nielegalny narkotyk. Dziś, wraz z legalizacją medycznej i rekreacyjnej marihuany w kolejnych stanach USA, podejście to zaczyna się zmieniać.
W miarę jak legalizacja marihuany staje się coraz powszechniejsza, osoby starsze coraz częściej sięgają po nią nie tylko w celach rekreacyjnych, ale także w celu radzenia sobie z objawami związanymi ze starzeniem się, w tym bólem, zaburzeniami snu i problemami ze zdrowiem psychicznym.
-podkreślili badacze
Paweł "Teone" Leśniański
Paweł "Teone" Leśniański
Medyczna marihuana od Kombinatu Konopnego trafi do polskich aptek. Za jakiś czas do pacjentów trafi produkt od jednej z najbardziej rozpoznawalnych polskich marek związanych z konopiami. O ile do tej pory były to konopie siewne, o tyle teraz Kombinat zapowiedział wejście w segment surowca farmaceutycznego jakim jest medyczna marihuana. Wiemy jaki konkretnie produkt i z jakim stężeniem spółka chce wprowadzić na rynek oraz skąd ma on pochodzić. Oto więcej informacji.
Kombinat Konopny to z pewnością spółka wyjątkowa zarządzana przez wyjątkowych ludzi. Rekordowo szybko zakończona emisja akcji, ciągły rozwój, polskie jeansy z polskich konopi, Nagrody w USA, niesamowicie udany debiut na giełdzie New Connect – a to tylko kilka ostatnich sukcesów KK.
Kombinat do tej pory skupiał się wyłącznie na konopiach siewnych, co prawda pojawiały się w ostatnich latach zapytania o wejście w rynek medycznej marihuany, jednak Maciej Kowalski, założyciel i prezes, wolał pozostawać przy konopiach bez THC, czy też z jego śladowymi ilościami.
Teraz ma to się zmienić, a spółka poinformowała, że medyczna marihuana od Kombinatu Konopnego stanie się wkrótce faktem i będzie ją można nabyć w polskich aptekach.
Co byście powiedzieli na… „surowiec farmaceutyczny” z Kombinatu?Taki 10% THC + 10% CBD?
Póki co – rozpoznajemy temat. Krajowa produkcja w obecnym porządku prawnym nie jest niestety możliwa, ale zniesmaczeni wyścigiem o najwyższe stężenia w aptekach myślimy o tym, żeby sprowadzić od zaufanego producenta w Grecji surowiec tzw. „zbalansowanej” odmiany o zdecydowanie bogatszym profilu kannabinoidowym od większości tego, co w tej chwili dostępne jest w aptekach.
I chociaż w cytowanym wpisie napisano, że KK rozpoznaje temat, to w krótkiej rozmowie prezes spółki Maciej Kowalski, poinformował nas, że na chwilę obecną jest zdecydowany, aby wprowadzić medyczny susz do aptek.
Kiedy może to nastąpić? Ze względu na procedury na pewno nie będzie to w tym roku, bardziej w grę wchodzi druga połowa 2027 r.
Wiadomo natomiast jaki produkt chce wprowadzić Kombinat. Ma to być zbilansowana odmiana o stężeniu 10% THC i 10% CBD, której obecnie na naszym rynku nie ma, a której pacjenci poszukują.
Czym zbilansowany susz zawierający 10% THC i 10% CBD różni si od tych dostępnych obecnie, które mają stężenia 18-30% THC i 1% CBD?
Przede wszystkim zbilansowany susz jest zdecydowanie mniej psychotropowy, czyli znacznie mniej odurza. Druga zasadnicza różnica to większe spektrum dolegliwości, na które pomoże – jest ono szersze ze względu na zawartość nie jednego składnika czynnego, a dwóch – THC oraz CBD.
Zakres działania tego konkretnego produktu, z tym konkretnym stężeniem dwóch kannabinoidów będzie miał działanie jakiego nie oferuje żaden obecnie dostępny na rynku produkt.
Wiadomo też, że susz ma pochodzić z uprawy zlokalizowanej w Grecji, z którą Kombinat podjął współpracę. KK samemu nie będzie prowadził upraw konopi indyjskich przeznaczonych na medyczny susz.
Jak się nietrudno domyśleć – większość komentarzy pod tą wiadomością jest pełna entuzjazmu dla pomysłu Kombinatu. Teraz tylko czekać na informacje o dostępności nowego suszu w aptekach.
Paweł "Teone" Leśniański
Paweł "Teone" Leśniański
Do Ministerstwa Zdrowia trafiło zapytanie „Czy Ministerstwo uznaje, że alkohol jest substancją mniej szkodliwą niż marihuana? Czy też uznaje, że poziom szkodliwości nie jest jedynym kryterium regulacyjnym? A jeśli tak to jakie są te kryteria?”. Autor zapytania chciał się w ten sposób dowiedzieć, z czego faktycznie wynika status prawy marihuany w kontekście statusu alkoholu. W odpowiedzi resort zdrowia wyjaśnił w jaki sposób ocenia się szkodliwość danej substancji oraz przyznał, że szkodliwość używania konopi jest znacznie mniejsza od szkodliwości alkoholu i to na każdym polu – zarówno w przypadku wpływu bezpośrednio na użytkownika ale także na społeczeństwo. MZ w swoim piśmie przyznaje też, że nie o zdrowie publiczne tu chodzi. Oto więcej informacji.
Paweł Durka postanowił zapytać Ministerstwo Zdrowia o to, dlaczego alkohol jest legalny podczas gdy znacznie mniej szkodliwa marihuana jest zabroniona.
(…)dlaczego substancja o wyższym poziomie udokumentowanych szkód zdrowotnych i społecznych (alkohol) pozostaje poza analogicznym reżimem regulacyjnym. W związku z tym uprzejmie proszę o jednoznaczne wskazanie:
– czy Ministerstwo uznaje, że alkohol jest substancją mniej szkodliwą niż marihuana?
– czy też uznaje, że poziom szkodliwości nie jest jedynym kryterium regulacyjnym?
– a jeśli tak – jakie są te kryteria?
-napisał Paweł Durka w piśmie do MZ dodając:
W związku z powyższym uprzejmie proszę również o doprecyzowanie:
1. Czy Ministerstwo posiada analizę porównawczą szkód zdrowotnych i społecznych alkoholu oraz marihuany?
2. Jakie konkretne kryteria decydują o tym, że alkohol – substancja rakotwórcza, powodująca zgony z przedawkowania oraz silne uzależnienie fizyczne – nie podlega reżimowi analogicznemu do marihuany?
3. Czy obowiązujące rozwiązania wynikają wyłącznie z historycznych konwencji międzynarodowych, czy też z aktualnej oceny proporcjonalności ryzyk?
4. Czy Ministerstwo dopuszcza możliwość przeglądu klasyfikacji substancji psychoaktywnych w oparciu o współczesne dane epidemiologiczne?
Podkreślam, że celem mojego zapytania jest spójność i racjonalność polityki zdrowia publicznego.
Zacznijmy od kryteriów szkodliwości danej substancji, które podesłał resort zdrowia, a są to:
Szkody dla użytkownika (ta grupa kryteriów koncentruje się na fizycznych, psychologicznych i społecznych skutkach dla osoby zażywającej substancję):
Szkody dla społeczeństwa (kryteria te służą ocenie wpływu substancji na otoczenie, rodzinę oraz koszty ponoszone przez państwo:
Dalej w odpowiedzi resortu czytamy, że na podstawie w/w kryteriów, alkohol jest bardziej szkodliwy niż większość innych używek.
„Ocena ekspercka w obu edycjach badania wskazywała na znacznie wyższe wskaźniki szkodliwości dla alkoholu w porównaniu do praktycznie wszystkich narkotyków. Ponadto alkohol posiadał wyższe wyniki w porównaniu do marihuany zarówno w zakresie szkód dla użytkownika (11 dla marihuany do 26 dla alkoholu) jak i dla społeczeństwa (9 dla marihuany oraz 46 dla alkoholu).
Należy jednak przede wszystkim podkreślić, że duży wpływ na wysoką pozycję alkoholu w kategoriach odnoszących się do szkód dla społeczeństwa, jak sami autorzy zaznaczają, jest kwestia rozpowszechnienia.”
– czytamy w dokumencie
Warto też w tym miejscu przypomnieć, że to dzięki polityce państwa alkohol jest tak bardzo popularny i rozpowszechniony.
I teraz dochodzimy do najciekawszej części resortowej odpowiedzi, w dokumencie czytamy, że:
Kryteria mające wpływ na fakt, że alkohol nie podlega reżimowi analogicznemu do marihuany, nie wynikają wyłącznie z przesłanek związanych ze zdrowiem publicznym. Prowadzenie racjonalnej polityki zdrowotnej opiera się także na zalezieniu balansu pomiędzy interesem zdrowia publicznego a innymi dziedzinami życia.
Także to, że niesamowicie szkodliwy pod każdym względem i neurotoksyczny alkohol jest dostępny bez najmniejszego problemu w niemal każdym sklepie, a posiadanie relatywnie nieszkodliwej marihuany jest karane więzieniem – to balans pomiędzy zdrowiem publicznym, a innymi dziedzinami życia, czego nie rozumiecie.
Dalej w dokumencie z odpowiedzią czytamy, jak można ograniczać spożycie alkoholu, że wyższe ceny, że zakaz reklamy etc. Oczywiście pomysł wycofania ze sprzedaży się nie pojawia. Pojawiają się natomiast oparte na nieprawdzie argumenty, że legalizacja marihuany to dodatkowe obciążenie dla państwa, że potem trzeba będzie leczyć rzesze uzależnionych od marihuany polaków. Tylko jest jeden problem, a mianowicie opieranie swoich twierdzeń na zmanipulowanych danych. W dokumencie czytamy:
„Kolejnym istotnym wskaźnikiem przy ocenie ryzyka jest zgłaszalność do leczenia z powodu problemów związanych z używaniem narkotyków. Według gromadzonych przez Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom danych spośród wszystkich osób zgłaszających się doleczenia w 2024 r. (najnowsze dostępne dane), 28,4% uczyniło to z powodu problemów związanych z używaniem marihuany i haszyszu. Jest to druga po stymulantach
pod względem liczebności grupa wśród wszystkich pacjentów lecznictwa uzależnień narkotykowych. Należy podkreślić, że wśród pacjentów zgłaszających się doleczenia po raz pierwszy odsetek ten jest jeszcze wyższy i stanowi 33,4%.”
Tylko, że te dane nie dotyczą osób, które dobrowolnie i same z siebie podjęły terapię ze względu na uzależnienie od marihuany. Te dane zawierają także rekordy osób, które zostały złapane przez policje na posiadaniu niewielkich ilości zioła na własny użytek i w ramach wyroku lub też w celu umorzenia postępowania są kierowane przez sąd na terapię odwykową. Jest wiele przypadków gdzie od podjęcia terapii zależy umorzenie postępowania lub znacznie łagodniejszy wyrok (np kara w zawieszeniu zamiast kary pozbawienia wolności). Stąd takie, a nie inne statystyki i mówimy o tym od wielu lat.
Cały dokument z odpowiedzią departamentu zdrowia w MZ znajdziesz tutaj: odpowiedz w zakresie szkodliwości substancji psychoaktywnych
.
Paweł "Teone" Leśniański
Paweł "Teone" Leśniański
Pod koniec kwietnia Donald Trump ogłosił, że wyznaczy Nicole Saphier, która obecnie pełni funkcję dyrektora ds. obrazowania piersi w Memorial Sloan Kettering, na stanowisko głównego chirurga Stanów Zjednoczonych, stanowisko to jest też określane jako główny lekarz USA. Saphier wielokrotnie mówiła o tym, że używanie marihuany niesie za sobą wiele zagrożeń, a stwierdzenie, iż konopie są bezpieczniejsze niż alkohol uważa za kłamstwo. Uważa też, że legalizacja ziela wysyła do dzieci sygnał, że jest ono dla nich w pełni bezpieczne. Liczba bzdur powtarzanych przez Saphier jest dość długa, a jej stwierdzenie, że marihuana jest niebezpieczna i powoduje ginekomastie pokazuje w jaki sposób przeciwnicy konopi manipulują wynikami badań o ich rzekomej szkodliwości.
Kandydatka na najważniejszego lekarza w Stanach Zjednoczonych jest zagorzałą przeciwniczką marihuany i niestety jak większość osób z takimi poglądami, swoje wyimaginowane obawy stara się poprzeć mądro brzmiącymi słowami, które potęgować ma jej autorytet. Nawet jeżeli są to kłamstwa łatwe do zweryfikowania.
Fizycznie rzecz biorąc, wiemy, że marihuana jest bezpośrednio związana z problemami z oddychaniem (jeśli jest palona), chorobami układu krążenia i ginekomastią. Jako radiolog specjalizujący się w badaniu piersi, pierwszym pytaniem, jakie zadaję mężczyznom, którzy zgłaszają się z powodu powiększenia piersi, jest to, czy obecnie palą marihuanę lub palili ją w przeszłości. Często odpowiedź brzmi: „tak”
-mów Nicole Saphier
Nie trzeba być specjalistą, aby uznać, że po takiej wypowiedzi powinno się tej osobie odebrać prawo wykonywania zawodu. Dlaczego?
Po pierwsze – nie istnieje medyczna wiedza o jakimkolwiek przypadku choroby płuc wywołanej bezpośrednio paleniem marihuany, lekarz powinien o tym wiedzieć skoro wygłasza takie teorie. Po drugie – to samo dotyczy chorób układu krążenia. Ale najistotniejsze jest to, co Nicole Saphier powiedziała o ginekomastii – że powoduje ją marihuana. Przy okazji pokazując, że jej uprzedzenia są silniejsze niż wiedza medyczna. Gdyby była onkologiem zapewne twierdziłaby, że marihuana powoduje raka, a w przypadku gdyby była proktologiem – marihuana byłaby przyczyną hemoroidów.
W przypadku ginekomastii pierwsze nie powinno być pytanie o marihuanę tylko wywiad ogólny pod kątem gospodarki hormonalnej (dieta, aktywność fizyczna, styl życia, przyjmowane środki dopingujące) oraz badania hormonalne. Bo to właśnie hormony odpowiadają za ginekomastię . Podstawowym mechanizmem tej przypadłości jest przewaga estrogenów (hormonów żeńskich) nad androgenami (testosteron) i/lub zwiększona wrażliwość tkanek na estrogeny.
W trakcie wywiadu Saphier przyznała, że jej zdaniem marihuana powoduje ginekomastię ponieważ większość jej pacjentów, którzy się z nią zmagali pali lub paliła marihuanę. Na tej samej podstawie można zatem stwierdzić, że spożywanie mięsa powoduje ginekomastie, bo większość pacjentów jadła lub je mięso, nie mówiąc już o wodzie gazowanej, lub węglowodanach.
Ciężko jest słuchać, jak ludzie na najpoważniejszych stanowiska wygłaszają takie stwierdzenia, które wynikają z nieuzasadnionej fobi względem konopi indyjskich.
W trakcie wywiadu Saphier powiedziała, że nie lubi marihuany pomimo, że jej nigdy nie próbowała. Natomiast widzi potencjał w medycznej marihuanie.
„Oczywiście, istnieją dowody potwierdzające skuteczność kannabinoidów w leczeniu nudności wywołanych chemioterapią, niektórych zaburzeń napadowych, przewlekłych zespołów bólowych i stwardnienia rozsianego. Ale to zupełnie co innego niż, no wiesz, powszechna normalizacja rekreacyjnego, intensywnego stosowania marihuany, zwłaszcza u osób, których mózgi wciąż się rozwijają, co następuje dopiero około 25. roku życia”.
-powiedziała
Paweł "Teone" Leśniański
Paweł "Teone" Leśniański
Na stronie Sejmu RP opublikowano pełne wyniki konsultacji społecznych ws. depenalizacji marihuany. Chodzi oczywiście o depenalizację do 15 gramów suszu oraz uprawy 1 rośliny konopi na własny użytek. Konsultacje społeczne ws. ziela pobiły dotychczasowy rekord Sejmu, wypełniono 22561. Poprzedni rekord wynosił 20868 ankiet i dotyczył ustawy o dostępie do broni. Nietrudno się domyśleć, że większość wypełniających ankietę obywateli była za wprowadzeniem zmian. Ale pojawiają się także głosy przeciwko zmianom. Oto jak się przedstawiają wyniki konsultacji.
Po tym, jak w marcu klub parlamentarny Centrum złożył do laski marszałkowskiej projekt nowelizacji Ustawy o Przeciwdziałaniu Narkomanii, który znosi kary za posiadanie do 15 gramów marihuany oraz uprawy 1 rośliny konopi indyjskich na własny użytek, Sejm uruchomił w tej sprawie konsultacje społeczne. Trwały one przez cały kwiecień i właśnie opublikowano ich wyniki.
Nie jest zaskoczeniem, że zdecydowana większość wypełnionych ankiet to wyrażenie poparcia dla proponowanych w nowelizacji ustawy rozwiązań.
Jak widać, zaledwie 1% ankietowanych jest przeciwna wprowadzeniu zmian. 94,9% jest natomiast zdecydowanie za ich wprowadzeniem. Kilka procent ankietowanych popiera proponowane rozwiązania w znacznej większości.
Zdecydowana większość ankietowanych zgodziła się z tym, że obecne prawo jest represyjne i przynosi więcej szkód niż pożytku, a proponowane w projekcie rozwiązania będą miały pozytywny wydźwięk społeczny.
Natomiast 70% ankietowanych oznajmiło, że zmiana prawa dotyczy ich bezpośrednio (wybrano 5 i 4). Oznaczać to może, że 30% ankiet wypełnili ludzie, którzy sami z marihuany nie korzystają, ale np nie chcą, aby ktoś z ich najbliższych mógł mieć kłopoty z prawem tylko dlatego, że wieczorem zamiast lampki wina woli wypalić jointa.
Natomiast nieco ponad 40% osób biorących udział w konsultacjach wyraziła swoja opinię dodając do ankiety komentarz.
Pełne wyniki konsultacji podane przez Sejm znajdziesz T U T A J
Co z wynikami konsultacji publicznych zrobi rząd? Jak politycy zareagują na fakt, że pobito rekord społecznego zainteresowania konsultacjami w tej sprawie? Na chwilę obecną ciężko jest cokolwiek przewidzieć, dlatego poinformujemy gdy tylko pojawią się w tej sprawie jakiekolwiek informacje.
Paweł "Teone" Leśniański
Paweł "Teone" Leśniański
Najstarsza skamielina rośliny konopi pochodzi z Europy? Naukowcy uważają, iż konopie jakie znamy dzisiaj czyli gatunek Cannabis sativa pochodzi z Azji. Sugerują to analizy najstarszego znalezionego pyłku konopnego, sprzed około 20 milionów lat (epoka miocenu). Teraz to założenie zostało podważone przez skamieniałość rośliny z kolekcji Museum für Naturkunde w Berlinie. Jest to dość dobrze zachowany odcisk liścia w skamieniałym błocie, datowany na 48 – 56 milionów lat, który Paul Friedrich opisał jako Cannabis oligocaenica już w 1883 roku. Po czym wszyscy o znalezisku zapomnieli. Oto więcej informacji.
Odcisk liścia konopi w skamieniałym błocie, po raz pierwszy był opisany przez botanika w roku 1883 i na prawie 140 lat został zapomniany. Jest to część kolekcji berlińskiego muzeum. Skamieniałość Cannabis oligocaenica znaleziono w pobliżu Eisleben w Saksonii-Anhalt i jest to prawdopodobnie najstarsza znana roślina konopi na świecie.
Naukowcy Muzeum Historii Naturalnej w Berlinie ponownie datowali znalezisko i doszli do zaskakującego wyniku: skamieniałość pochodzi z Eocenu dolnego, czyli ma między 56 a 48 milionów lat.
Paul Friedrich, botanik z końca XIX wieku, opisał tę skamieniałość liścia jako Cannabis oligocaenica. Znalezisko było pierwotnie datowane na oligocen, stąd nazwa, czyli na około 25-30 milionów lat.
Jednak nowsze analizy geologiczne pokazują, że warstwa skamieniałości jest znacznie starsza. Według obecnej klasyfikacji Muzeum Historii Naturalnej w Berlinie skamieniałość należy do Eocenu dolnego, epoki, która skończyła się około 56-48 milionów lat temu. To czyni go o 30-35 milionów lat starszym niż dotychczas znane najstarsze skamieniałości konopi z północno-zachodnich Chin, które są datowane na około 20 milionów lat.
Co ciekawe, odcisk liścia wykazuje charakterystyczne cechy roślin konopi z czasów obecnych: wydłużony, lancetowaty kształt i wyraźnie pikowany brzeg liścia. To morfologiczne podobieństwo do Cannabis sativa zaskoczyło badaczy.
To, co kiedyś trafiło do archiwum jako osobliwość, teraz zajmuje centralne miejsce w dyskusjach paleobotaniczych. Fakt, że skamieniałość znajdowała się przez 140 lat w zbiorach berlińskiego Muzeum Historii Naturalnej, czyni tę historię jeszcze bardziej niezwykłą. Ta niezwykle cenna skamieniałość liścia konopi leżała zapomniana na półce w archiwum, podczas gdy nauka przez dziesięciolecia szukała korzeni rośliny konopi zupełnie gdzie indziej.
Ta najstarsza znaleziona skamielina konopi rzuca całkiem nowe światło na pochodzenie rośliny.
Od teraz naukowcy będą stawiać pytania czy konopie naprawdę pochodzą wyłącznie z Azji Środkowej? A może do Azji zawędrowały z Europy?Dotychczasowa nauka zakładała, że rodzaj Cannabis powstał w północno-zachodniej części Chin i rozprzestrzeniał się stamtąd przez tysiące lat na resztę świata. Skamieniałość z Eisleben co najmniej podważa tę tezę.
Niezależnie od tego, jak spektakularne jest znalezisko, naukowcy podchodzą do niego z dozą ostrożności. Do ostatecznego określenia parametrów skamieliny będą potrzebne, obok zewnętrznego kształtu liścia, również szczegóły mikrostruktury, zwłaszcza charakterystyczne włoski liścia (trichomy), które odróżniają nowoczesne rośliny konopi od pokrewnych rodzajów. W skamieniałości tych szczegółów niestety brakuje, ze względu na stan zachowania.
Dlatego naukowcy mówią o zdecydowanym wskazaniu, a nie o ostatecznym dowodzie. Trwają dalsze analizy paleobotaniczne. Nie wynika to ze słabej jakości znaleziska, ale z dobrej praktyki naukowej.
Paweł "Teone" Leśniański
Paweł "Teone" Leśniański
Niemiecki są orzekł, że prywatne ubezpieczenie zdrowotne ma pokrywać koszty terapii medyczną marihuaną. Wszystko zaczęło się od tego, że na początku 2019 roku mężczyzna zwrócił się do prywatnej firmy ubezpieczeniowej, z której usług korzystał, o zwrot pozostałej części kosztów terapii konopnej ponieważ państwowa refundacja nie pokrywa ich w całości. Ubezpieczyciel początkowo odmówił, argumentując, że terapia konopiami nie była konieczna z medycznego punktu widzenia. Mężczyzna poszedł zatem do sądu, który przyznał mu rację, a ubezpieczycielowi nakazał wypłatę 19.000 euro, które pacjent wydał na marihuanę z własnej kieszeni. Czy teraz każdy pacjent może liczyć na to samo? Oto więcej informacji.
Rozprawa, która odbyła się w sądzie w Hamburgu dotyczyła sprawy byłego policjanta, który w 2007 roku uległ wypadkowi w pracy. Wypadek spowodował poważny ból w barku, który uniemożliwiał byłemu policjantowi normalne funkcjonowanie.
Początkowo, aby uśmierzyć ból, stosowano u niego opioidy zgodnie z drabiną analgetyczną WHO (dopasowanie terapii pod konkretny poziom bólu). Stosowano także leki zwiotczające mięśnie (leki zmniejszające napięcie mięśniowe). Jednak żadna z tych metod nie przynosiła pacjentowi ulgi w bólu, a dodatkowo powodowały one poważne skutki uboczne, takie jak uszkodzenie wątroby i ryzyko uzależnienia.
Ulgę przynosiła jedynie terapia konopiami indyjskimi przepisana przez lekarza.
Refundacja pokrywała 70% jego wydatków na medyczną marihuanę od początku terapii. Na początku 2019 roku mężczyzna zwrócił się do swojej prywatnej firmy ubezpieczeniowej o zwrot pozostałej części kosztów swojej terapii. Ubezpieczyciel początkowo odmówił, argumentując, że terapia nie była konieczna z medycznego punktu widzenia, a dostępne badania były niewystarczające. Mężczyzna pozwał firmę, w której był ubezpieczony i sprawę wygrał.
Raport medyczny potwierdził skuteczność terapii medyczną marihuaną. Sąd natomiast wyjaśnił, że nawet bez kompleksowych badań terapia może być konieczna z medycznego punktu widzenia.
Prywatna firma ubezpieczeniowa musi teraz pokryć ponad 19 000 euro kosztów leczenia.
Prywatne towarzystwa ubezpieczeń zdrowotnych są zatem zobowiązane do pokrycia kosztów, jeśli preparaty z konopi indyjskich stanowią uzasadnioną i skuteczną alternatywę dla objawów bólowych. Jeśli ubezpieczyciel odmawia wypłaty odszkodowania, należy zasięgnąć porady prawnej i sporządzić opinię medyczną.
-powiedział rzecznik prasowy portalu prawniczego anwaltauskunft.de.
Polscy podatnicy nie mogą liczyć na refundację terapii konopnej. Mogą natomiast skorzystać z ulgi na leki, dzięki której możliwe jest częściowe odliczenie poniesionych wydatków. Niestety ulga ta nie przysługuje każdemu, więcej na ten temat przeczytasz w naszym artykule T U T A J.
Paweł "Teone" Leśniański
